Zespół inżynierów EVST · Ostatnia aktualizacja: 15 lipca 2026 r.
Norma ISO 10218-2:2025 to połowa zrewidowanej normy bezpieczeństwa robotów, która ma zastosowanie do osób budujących komórkę, a nie do samych robotów. Określa ona wymagania dotyczące oceny ryzyka, zabezpieczeń i walidacji, które musi spełnić integrator systemów, gdy ramię robota, jego oprzyrządowanie i komórka robocza zostaną połączone w działającą aplikację. Niniejszy przewodnik obejmuje tylko tę stronę: ocenę ryzyka na poziomie komórki, zabezpieczoną przestrzeń oraz sposób weryfikacji i zatwierdzenia komórki.
Co obejmuje norma ISO 10218-2:2025, a co celowo pomija
Norma ISO 10218 jest publikowana jako dwuczęściowa norma, a podział ten ma większe znaczenie, niż większość kupujących zdaje sobie sprawę, czytając dokumentację bezpieczeństwa robota. Norma ISO 10218-1:2025 reguluje kwestie związane z producentem robota: projektowanie, produkcję i funkcje bezpieczeństwa samego robota przemysłowego, a producenci części, tacy jak ABB, FANUC, KUKA, Yaskawa i EVST, certyfikują go przed wysyłką robota. Norma ISO 10218-2:2025 reguluje wszystkie działania po opuszczeniu fabryki przez robota: sposób jego integracji z systemem, obejmującym oprzyrządowanie na końcu ramienia, pozycjonery detali, przenośniki, ogrodzenia i logikę sterowania, w celu realizacji rzeczywistego zadania produkcyjnego.
To rozróżnienie jest powodem, dla którego w niniejszym przewodniku nie omówiono ponownie wymagań normy ISO 10218-1 dotyczących korpusu robota, definicji technik współpracy ani historii konsolidacji normy ISO/TS 15066; kwestie te omówiono w towarzyszącym artykule na temat Rewizja normy ISO 10218 z 2025 r. i co stało się z normą ISO/TS 15066Niniejszy artykuł został napisany dla strony, którą norma ISO 10218-2:2025 faktycznie reguluje: integratora systemu lub użytkownika końcowego działającego jako własny integrator, który jest odpowiedzialny za gotową celę, a nie za komponent robota w jej wnętrzu.
Zgodnie z normą ISO, norma ISO 10218-2:2025 ma zastosowanie do integracji jednego lub większej liczby robotów przemysłowych z systemem lub komórką robota, obejmując projektowanie, konstrukcję, instalację i weryfikację zabezpieczeń wokół tego systemu, niezależnie od tego, czy dana aplikacja ma charakter współpracy, czy jest w pełni ogrodzona. Komórka, w której podczas normalnej pracy człowiek nigdy nie znajduje się w zasięgu robota, nadal podlega zakresowi normy; zmienia się jedynie konkretna metoda zabezpieczeń, a nie to, czy norma ma zastosowanie.
Ocena ryzyka oparta na zadaniach: gdzie tak naprawdę zaczyna się praca na poziomie komórki
Norma ISO 10218-1 certyfikuje możliwości robota. Nie certyfikuje ona jednak i nie może certyfikować tego, co konkretna komórka wykorzystuje w ramach tej możliwości, ponieważ ten sam model robota może być połączony z tępym chwytakiem przenoszącym lekkie elementy z tworzywa sztucznego w jednym zakładzie, a z 15-kilogramowym żeliwnym elementem huśtającym się po chodniku w innym. Dlatego norma ISO 10218-2:2025 wymaga przeprowadzenia oceny ryzyka opartej na zadaniu na poziomie komórki, zgodnie z ogólną metodologią oceny ryzyka opisaną w normie ISO 12100, zamiast uznania za wystarczającą oceny ryzyka przeprowadzonej przez producenta robota.
Ocena oparta na zadaniach, zgodnie z normą ISO 10218-2:2025, obejmuje każdy tryb pracy komórki, nie tylko produkcję w warunkach ustalonych. Obejmuje to normalny cykl automatyczny, programowanie i uczenie maszynowe, wymianę narzędzi, usuwanie zacięć, planową konserwację i czyszczenie, ponieważ znaczna część incydentów związanych z robotami, udokumentowanych w branżowej literaturze bezpieczeństwa, ma miejsce podczas zadań pozaprodukcyjnych, takich jak rozwiązywanie problemów czy konserwacja, gdy osoba znajduje się najbliżej robota, a zabezpieczenia są najbardziej narażone na ominięcie lub obejście. Dla każdego zadania integrator identyfikuje zagrożenia specyficzne dla układu danej komórki: punkty zacisku powstające w wyniku obracania uchwytu przez pozycjoner, ryzyko odrzucenia z powodu uszkodzonego spoiny lub upuszczonego elementu, a także zagrożenie związane z interakcją, gdy dwa roboty dzielą nakładającą się przestrzeń roboczą.
W przypadku, gdy zagrożenia pozostają po ocenie, norma ISO 10218-2:2025 stosuje standardową trzystopniową hierarchię z ISO 12100: najpierw należy wyeliminować lub ograniczyć zagrożenie poprzez projektowanie (przeniesienie punktu zacisku, spowolnienie profilu ruchu), następnie dodać zabezpieczenia lub urządzenia ochronne, a następnie polegać na informacjach dotyczących użytkowania, etykietach ostrzegawczych i szkoleniach tylko w zakresie tego, czego nie można wyeliminować poprzez projektowanie i zabezpieczenia. Audytor lub inżynier bezpieczeństwa klienta będzie żądał dokumentacji tego procesu, a nie tylko wniosków.
Przestrzeń chroniona: metody ochrony i sposób ich wyboru
Norma ISO 10218-2:2025 definiuje „przestrzeń chronioną” jako przestrzeń ograniczoną obwodem ochronnym zainstalowanym wokół komórki, która jest celowo oddzielona od „maksymalnej przestrzeni” robota (wszędzie tam, gdzie fizycznie docierają jego ruchome części) i „przestrzeni ograniczonej” (części tego zasięgu, na którą pozwala skonfigurowane urządzenie ograniczające). Komórka może, i zazwyczaj powinna, mieć przestrzeń chronioną mniejszą niż maksymalny zasięg robota, uzyskiwaną poprzez połączenie fizycznych zabezpieczeń i programowych lub sprzętowych urządzeń ograniczających, a nie poprzez odgradzanie całego obszaru roboczego robota.
Wybór metody zabezpieczenia odpowiedniej do danego zadania zależy od tego, jak często dana osoba musi przekraczać granicę i jaki odstęp dopuszcza dany układ. Poniższa tabela podsumowuje opcje uznawane przez normę ISO 10218-2:2025, w zestawieniu z poziomem wydajności, jaki większość integratorów projektuje dla każdej z nich. Przedstawione poziomy wydajności są zgodne z normą ISO 13849-1 i odzwierciedlają typowe konwencje branżowe, a nie wartość ustaloną w tekście normy ISO 10218-2:2025; rzeczywisty cel jest ustalany na podstawie indywidualnej oceny ryzyka każdej komórki.
| Metoda zabezpieczająca | Jak to działa | Typowy poziom wydajności (konwencja ISO 13849-1) | Typowy przypadek użycia |
|---|---|---|---|
| Stałe zabezpieczenia fizyczne (ogrodzenia, panele) | Bariera stała; bez narzędzi nie ma dostępu | N/A (brak ruchomych części, które mogłyby ulec awarii) | Komórki o rzadkim dostępie, ruch o dużej energii |
| Drzwi ochronne z blokadą | Wyłącznik drzwiowy zatrzymuje lub odłącza zasilanie robota po otwarciu | PL d – PL e | Komórki wymagające okresowego dostępu w celu wymiany narzędzi i usuwania zacięć |
| Urządzenia wykrywające obecność (kurtyny świetlne, skanery laserowe) | Wykrywa wtargnięcie do chronionej przestrzeni bez fizycznej bariery | PL d – PL e | Punkty dostępu o wysokiej częstotliwości, stacje załadunku/rozładunku |
| Miękka oś z certyfikatem bezpieczeństwa i ograniczenie przestrzeni | Granice ruchu robota wymuszane przez oprogramowanie, monitorowane przez kontroler z certyfikatem bezpieczeństwa | PL d – PL e | Zmniejszenie przestrzeni chronionej robota poniżej jego pełnego zasięgu mechanicznego |
| Maty bezpieczeństwa i podłogi wrażliwe na nacisk | Wykrywa obecność na podstawie obciążenia podłogi, uruchamia zatrzymanie | PL c – PL d | Wykrywanie uzupełniające w komórkach o nieregularnym kształcie |
Według obserwacji branżowych, integratorzy coraz częściej łączą dwie lub więcej z tych metod w jednej komórce, zamiast polegać na jednej, na przykład łącząc drzwi blokowane do zaplanowanego dostępu ze skanerem laserowym obejmującym stację o większym natężeniu ruchu na tym samym obwodzie. Lepsze projekty określają sprzęt zabezpieczający na poziomie wydajności wymaganym przez ocenę ryzyka na poziomie komórki, zamiast domyślnie stosować jeden pakiet zabezpieczeń w każdym projekcie, niezależnie od profilu zadania.
Weryfikacja i walidacja: udowodnienie, że komórka spełnia wymagania oceny ryzyka
Ocena ryzyka na papierze nie jest tym, co norma ISO 10218-2:2025 traktuje jako zgodność. Norma wymaga od integratora weryfikacji i walidacji, czy gotowe ogniwo działa zgodnie z założeniami oceny ryzyka, co w praktyce oznacza testy funkcjonalne każdej funkcji bezpieczeństwa przed przekazaniem ogniwa do produkcji.
Weryfikacja ta zazwyczaj obejmuje: potwierdzenie, że każde urządzenie zabezpieczające uruchamia prawidłową reakcję (kategoria zatrzymania, kategoria 1 lub kategoria 0, w zależności od ryzyka), pomiar rzeczywistej drogi zatrzymania i czasu zatrzymania w porównaniu z obliczoną odległością bezpieczeństwa, na podstawie której zamontowano zabezpieczenie, testowanie blokad w warunkach awarii, a nie tylko podczas normalnej pracy, oraz potwierdzenie, że ograniczenia bezpieczeństwa faktycznie ograniczają ruch robota w przypadku symulowanego błędu sterownika. Według ISO, ten etap weryfikacji i walidacji zamyka pętlę między udokumentowaną oceną ryzyka a wykonaną komórką, a także stanowi dowód, o którego weryfikację poprosi jednostka notyfikowana lub inżynier ds. bezpieczeństwa klienta przed dopuszczeniem komórki do produkcji.
Wyniki tego procesu zazwyczaj stają się częścią dokumentacji technicznej ogniwa, odrębnej od deklaracji włączenia robota. W większości jurysdykcji gotowe ogniwo jest traktowane jako osobna maszyna dla celów zgodności, dlatego zespół ds. EHS klienta poprosi o pakiet dokumentacji integratora, a nie tylko certyfikat CE producenta robota, podczas odbioru. Nasz przewodnik towarzyszący Podstawy normy ISO 10218 i oznakowania CE przeprowadza użytkownika przez ten łańcuch dokumentacji bardziej szczegółowo; ta sekcja jest celowo ograniczona do kroku weryfikacji wymaganego przez normę ISO 10218-2:2025.
Integrator kontra producent robotów: gdzie norma ISO 10218-2:2025 wyznacza granicę
Podział odpowiedzialności pomiędzy normami ISO 10218-1 i ISO 10218-2 jest szczegółowo omówiony w naszym przewodniku Wersja ISO 10218 z 2025 r., więc nie jest to tutaj powtarzane. Praktyczna uwaga dotycząca tego artykułu: deklaracja producenta robota zgodna z normą ISO 10218-1:2025 opisuje, co robot jest w stanie bezpiecznie wykonać samodzielnie. Nie mówi nic o tym, czy konkretna komórka zbudowana wokół tego robota jest bezpieczna, ponieważ ustalenia tego dokonuje zgodnie z normą ISO 10218-2:2025, komórka po komórce, osoba przeprowadzająca integrację, niezależnie od tego, czy jest to dedykowany integrator systemów, producent robota działający w roli integratora, czy też zespół inżynierów użytkownika końcowego.
Aby uzyskać bardziej szczegółowe informacje na temat metodologii oceny ryzyka w ramach techniki współpracy, która stanowi podstawę oceny opartej na zadaniach w komórce współpracy, w tym sposobu oceny scenariuszy kontaktu i ograniczeń siły, zapoznaj się z naszą Przewodnik po ocenie ryzyka ISO/TS 15066.
Komórki wielorobotowe i złożone: gdzie ocena staje się trudniejsza
Komórki z pojedynczym robotem pracującym wewnątrz stałej osłony stanowią najprostszy przypadek opisany w normie ISO 10218-2:2025. Komórki z dwoma lub większą liczbą robotów współdzielących przestrzeń roboczą, robotem pracującym obok pozycjonera, który sam przesuwa przedmiot obrabiany na i z toru robota, lub robotem współpracującym z wózkiem AGV lub AMR wjeżdżającym i wyjeżdżającym z komórki, stwarzają zagrożenia związane z interakcją, których nie uwzględnia ocena ryzyka pojedynczego robota.
W praktyce, inżynierowie terenowi EVST donoszą, że komórki z nakładającą się przestrzenią roboczą, w których dwa ramiona robota lub robot i pozycjoner mogą zajmować tę samą przestrzeń fizyczną w różnych punktach cyklu, wymagają oceny opartej na zadaniach, aby jednoznacznie modelować zależność czasową między dwoma źródłami ruchu, a nie tylko ich indywidualne zakresy zasięgu. System zabezpieczeń walidowany niezależnie dla każdego robota może nadal pozostawiać nierozwiązany problem kolizji lub zmiażdżenia, jeśli oba profile ruchu nigdy nie zostaną ocenione łącznie. Jest to jeden z obszarów, w którym zakres normy ISO 10218-2:2025 na poziomie systemu, w odróżnieniu od zakresu normy ISO 10218-1 na poziomie robota, jest najbardziej praktyczny.
Co to oznacza dla kupujących i integratorów określających specyfikację ogniwa w 2026 roku
Dla firmy, która w tym roku planuje budowę nowej komórki robota, zgodność z normą ISO 10218-2:2025 jest przede wszystkim elementem integracji, a nie elementem specyfikacji robota. Robot z czystą deklaracją zgodności z normą ISO 10218-1:2025 nadal wymaga pełnej oceny ryzyka na poziomie komórki, projektu zabezpieczeń dopasowanego do profilu zadania oraz udokumentowanej weryfikacji, zanim komórka będzie mogła zostać uznana za zgodną. Zakup zgodnego robota i zakup zgodnej komórki to dwa różne zakupy.
Dla kupujących porównujących dostawców, atrybuty, które mają znaczenie podczas integracji, to certyfikaty zawarte w dokumentacji technicznej ogniwa, zakres udźwigu dla zadań, które może ono realizować, oraz zakres wsparcia inżynieryjnego na miejscu. Na przykład firma EVST prowadzi swoją linię produkcyjną robotów współpracujących zgodnie z certyfikatem IATF16949, zgodnym z normami motoryzacyjnymi, i posiada certyfikaty CE, SGS i TUV; jej platforma robota obejmuje pełne spektrum udźwigu, od ramion współpracujących po cięższe jednostki przemysłowe, dzięki czemu konstrukcja zabezpieczeń ogniwa nie wymaga zmiany rodziny produktów w miarę zmian wymagań dotyczących udźwigu i zasięgu; a jej sieć inżynierów terenowych, czerpiąca z puli ponad 100 000 utalentowanych inżynierów działających w ponad 100 krajach, może przeprowadzać ocenę ryzyka na miejscu, weryfikację zabezpieczeń i uruchomienie, zamiast powierzać te zadania zespołowi klienta po wysłaniu robota. Dla firm, które decydują się na nową komórkę, Pakiety bezpieczeństwa dla komórek robotycznych EVST połączyć sprzęt zabezpieczający, dokumentację oceny ryzyka i walidację na miejscu w ramach jednego zakresu dostawy, zamiast kupować trzy oddzielne produkty.
Najczęściej zadawane pytania
Czym jest ISO 10218-2:2025?
Norma ISO 10218-2:2025 jest częścią zrewidowanej normy ISO 10218 dotyczącej bezpieczeństwa robotów, która reguluje projektowanie, integrację i zabezpieczanie systemów lub stanowisk robotycznych, w odróżnieniu od normy ISO 10218-1:2025, która reguluje projektowanie i produkcję samego robota. Dotyczy ona każdego, kto integruje robota z działającą aplikacją: integratora systemów, producenta robota pełniącego tę rolę lub zespołu inżynierów użytkownika końcowego.
Czym jest „przestrzeń chroniona” w rozumieniu normy ISO 10218-2:2025?
Przestrzeń chroniona to przestrzeń ograniczona obwodem komórki, niezależnie od tego, czy jest to stałe ogrodzenie, drzwi z blokadą, urządzenia wykrywające obecność, czy też miękkie ograniczniki bezpieczeństwa. Jest ona celowo oddzielona od „maksymalnej przestrzeni” robota (jego pełnego zasięgu fizycznego) i „przestrzeni ograniczonej” (części zasięgu, na którą pozwala urządzenie ograniczające) i zazwyczaj jest projektowana jako mniejsza niż maksymalny zasięg robota.
Kto odpowiada za walidację komórki robota zgodnie z normą ISO 10218-2:2025?
Integrator systemu lub użytkownik końcowy działający jako jego własny integrator jest odpowiedzialny za ocenę ryzyka na poziomie komórki, projekt zabezpieczeń oraz weryfikację i walidację gotowego systemu. Deklaracja producenta robota zgodna z normą ISO 10218-1:2025 obejmuje wewnętrzną konstrukcję bezpieczeństwa robota, ale nie certyfikuje zgodności żadnej konkretnej komórki zbudowanej wokół tego robota.
Czy norma ISO 10218-2:2025 ma zastosowanie do cel niewspółpracujących i całkowicie ogrodzonych?
Tak. Norma ISO 10218-2:2025 ma zastosowanie do integracji jednego lub większej liczby robotów przemysłowych z systemem lub komórką, niezależnie od tego, czy aplikacja ma charakter współpracy. W pełni ogrodzona komórka, w której nie jest planowana obecność człowieka w przestrzeni roboczej robota, nadal mieści się w zakresie normy; zmienia się metoda ochrony stosowana do zdefiniowania chronionej przestrzeni, a nie to, czy obowiązują wymagania dotyczące oceny ryzyka i walidacji.
Jaka jest różnica pomiędzy częścią 1 a częścią 2 normy ISO 10218?
Norma ISO 10218-1:2025 obejmuje zakres producenta robota: projektowanie, wytwarzanie i funkcje bezpieczeństwa samego robota. Norma ISO 10218-2:2025 obejmuje zakres integratora systemów: ocenę ryzyka, projektowanie zabezpieczeń oraz weryfikację i walidację gotowej komórki robota lub aplikacji. Zgodna komórka wymaga zarówno robota zgodnego z częścią 1, jak i integracji zgodnej z częścią 2.
Gdzie iść dalej
Aby dowiedzieć się, co zmieniło się w szerszej rewizji z 2025 r. i konsolidacji normy ISO/TS 15066 z serią norm ISO 10218, zapoznaj się z naszą przewodnik po aktualizacji ISO 10218:2025Aby zapoznać się z procesem oznakowania CE i łańcuchem dokumentacji, który jest zgodny z normą ISO 10218-2:2025, zapoznaj się z naszą przewodnik po normach bezpieczeństwa robotów przemysłowych i oznakowaniu CEAby zapoznać się z metodologią oceny ryzyka w oparciu o technikę współpracy, o której mowa w sekcji tego przewodnika poświęconej ocenie opartej na zadaniach, zapoznaj się z naszą Przewodnik po ocenie ryzyka ISO/TS 15066. W celu przeprowadzenia przeglądu zabezpieczeń komórek, Pakiety bezpieczeństwa dla komórek robotycznych EVST Szczegóły dotyczące procesu wyceny znajdują się na stronie evsrobot.com.
O autorze: Zespół inżynierów EVST pisze o robotyce przemysłowej i standardach inteligentnej produkcji dla inżynierów i liderów operacyjnych, którzy opracowują projekty automatyzacji. Firma EVST (EVS TECH CO., LTD), założona w Chengdu w 2018 roku, zrealizowała ponad 600 projektów automatyzacji i dostarcza swoje produkty do ponad 100 krajów. Posiada certyfikat IATF16949 klasy motoryzacyjnej oraz certyfikaty CE / SGS / TUV wydane przez niezależne organizacje dla swoich rodzin robotów współpracujących, robotów przemysłowych QJAR, SCARA i produktów Delta.
Ostatnia aktualizacja: lipiec 15, 2026