Zespół redakcyjny EVST · Ostatnia aktualizacja: 5 czerwca 2026 r.
Bezpieczeństwo robotów współpracujących jest definiowane przez zastosowanie, a nie przez samego robota: cobot jest bezpieczny w danym zadaniu dopiero po potwierdzeniu tego przez ocenę ryzyka. Norma ISO 10218 i wspierająca ją norma ISO/TS 15066 określają cztery metody współpracy: monitorowane zatrzymanie z oceną bezpieczeństwa, prowadzenie ręczne, monitorowanie prędkości i separacji oraz ograniczanie mocy i siły. Wybór właściwej metody zależy od tego, jak blisko siebie znajdują się ludzie i robot, a także od narzędzi i części, które robot przenosi.
Dlaczego cobot nie jest automatycznie bezpieczny
Najczęstszym nieporozumieniem jest przekonanie, że robot współpracujący jest z natury bezpieczny. Nie jest. Cobot został zaprojektowany z myślą o bezpiecznej współpracy, ale ostry chwytak, ciężki element lub duża prędkość nadal mogą spowodować obrażenia. Zgodnie z normą ISO/TS 15066 bezpieczeństwo jest cechą całego zastosowania: robota, chwytaka, obrabianego przedmiotu, prędkości i układu. Dlatego ocena ryzyka w komórce jest obowiązkowa, a nie opcjonalna, zanim robot współpracujący będzie pracował w pobliżu ludzi.
Cztery metody współpracy
| Metoda wykonania | Jak dba o bezpieczeństwo ludzi | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| Zatrzymanie monitorowane z oceną bezpieczeństwa | Robot zatrzymuje się, gdy wchodzi człowiek; wznawia pracę, gdy jest już wolny | Okazjonalna przestrzeń współdzielona, głównie praca automatyczna |
| Prowadzenie ręczne | Operator porusza robotem ręcznie, pod bezpieczną kontrolą | Nauczanie, montaż z przewodnikiem, pomoc w podnoszeniu |
| Monitorowanie prędkości i separacji | Robot zwalnia lub zatrzymuje się, gdy zbliża się człowiek | Często współdzielona przestrzeń z czujnikiem |
| Ograniczanie mocy i siły (PFL) | Robot ogranicza siłę, dzięki czemu kontakt pozostaje poniżej progu obrażeń | Prawdziwa praca „obok siebie”, bez ogrodzeń |
Zgodnie z normą ISO/TS 15066, ograniczanie mocy i siły opiera się na limitach biomechanicznych, czyli maksymalnej sile i nacisku na każdą część ciała, których robot nie może przekroczyć w kontakcie. To właśnie umożliwia pracę bez barier, ale ogranicza prędkość i siłę, dlatego zadania o wysokiej przepustowości często nie mogą zmieścić się w limitach PFL i zamiast tego przechodzą do trybu prędkości i separacji lub pełnej osłony.
Proces oceny ryzyka
Komórka współpracująca jest oceniana jako jedna maszyna zgodnie z normą ISO 10218-2. Proces ten identyfikuje zagrożenia w całej przestrzeni roboczej, w tym w narzędziach i częściach, szacuje ryzyko i stosuje metodę współpracy oraz wszelkie dodatkowe środki niezbędne do jego sprowadzenia do akceptowalnego poziomu. W praktyce, po uruchomieniu wielu komórek, zagrożenia, które się pojawiają, rzadko dotyczą samego korpusu robota; są to krawędzie chwytaka, punkty zacisku między częścią a uchwytami oraz energia przenoszonego ładunku. Ocena musi obejmować te elementy, a nie tylko ramię.
Według obserwacji branżowych, najczęstszą luką w zgodności jest traktowanie wbudowanego ograniczenia siły cobota jako wystarczającego, przy jednoczesnym ignorowaniu ostrego lub ciężkiego chwytaka, który zmienia ryzyko kontaktu. Chwytak i obrabiany przedmiot są uwzględniane w ocenie za każdym razem, gdy zmienia się zadanie.
Co należy potwierdzić w przypadku komórki współpracującej
- Udokumentowana ocena ryzyka do konkretnego zastosowania, a nie tylko robota.
- Metoda współpracy wybrany i dlaczego pasuje do interakcji.
- Zagrożenia związane z efektorem końcowym i częściami oceniano, włączając krawędzie, punkty zwężenia i energię obciążenia.
- Ustawienia prędkości i siły Zweryfikowano pod kątem ograniczeń biomechanicznych, w których stosowana jest PFL.
- Ponowna ocena za każdym razem, gdy następuje zmiana narzędzi, części lub układu.
EVST buduje roboty współpracujące zaprojektowane z myślą o tych metodach, w tym linię cobotów klasy motoryzacyjnej IATF16949 oraz modele XR-EX z zabezpieczeniem przeciwwybuchowym do stref zagrożonych wybuchem. Firma obsługuje integrację na poziomie komórki, dzięki czemu projekt bezpieczeństwa obejmuje całe zastosowanie. Aby wybrać udźwig, zapoznaj się z naszą ofertą. przewodnik po ładunku cobota; w przypadku sprzętu komórkowego, Pakiety bezpieczeństwa dla cel robotycznych EVST.
Najczęściej zadawane pytania
Czy robot współpracujący jest automatycznie bezpieczny?
Nie. Cobot został zaprojektowany z myślą o bezpiecznej współpracy, ale ostry chwytak, ciężki element lub duża prędkość nadal mogą spowodować obrażenia. Zgodnie z normą ISO/TS 15066 bezpieczeństwo jest cechą całej aplikacji, robota, chwytaka, obrabianego przedmiotu, prędkości i układu, dlatego przed pracą cobota w pobliżu ludzi wymagana jest ocena ryzyka w komórce.
Jakie cztery metody współpracy opisano w normie ISO/TS 15066?
Obejmują one: monitorowanie zatrzymania (robot zatrzymuje się, gdy wchodzi człowiek), sterowanie ręczne (operator porusza robotem pod bezpieczną kontrolą), monitorowanie prędkości i separacji (robot zwalnia lub zatrzymuje się, gdy zbliża się człowiek) oraz ograniczanie mocy i siły (robot ogranicza siłę nacisku poniżej progu obrażeń). Wybór odpowiedniego rozwiązania zależy od tego, jak blisko siebie znajdują się ludzie w przestrzeni robota.
Co jest ograniczeniem mocy i siły?
Ograniczanie mocy i siły (PFL) utrzymuje kontakt między robotem a człowiekiem poniżej limitów obrażeń biomechanicznych określonych w normie ISO/TS 15066. Umożliwia pracę bez ogrodzenia, ale ogranicza prędkość i siłę, więc zadania o dużej przepustowości często nie mogą pozostać w limitach PFL i zamiast tego stosuje się monitorowanie prędkości i separacji lub pełne nadzorowanie.
Czy muszę przeprowadzić ocenę ryzyka dla cobota?
Tak. Komórka współpracująca musi zostać poddana ocenie ryzyka jako jedna maszyna zgodnie z normą ISO 10218-2, obejmującą robota, efektor końcowy, obrabiany przedmiot, prędkość i układ. Ocenę należy powtarzać za każdym razem, gdy zmienia się oprzyrządowanie, część lub układ, ponieważ mogą one zmienić ryzyko kontaktu, nawet jeśli robot tego nie robi.
Jaki jest najczęstszy błąd w zakresie bezpieczeństwa cobotów?
Opieranie się na wbudowanym ograniczniku siły cobota, ignorując ostry lub ciężki efektor końcowy, który zmienia ryzyko kontaktu. Krawędzie chwytaka, punkty zacisku między częścią a osprzętem oraz energia przenoszonego ładunku często stanowią prawdziwe zagrożenia i muszą zostać uwzględnione w ocenie ryzyka, a nie tylko ramię robota.
O autorze: Niniejszy przewodnik został przygotowany przez zespół redakcyjny EVST. EVST (EVS TECH CO., LTD) to producent robotów z siedzibą w Chengdu, założony w 2018 roku. Produkuje roboty współpracujące i przemysłowe, eksportowane do ponad 100 krajów. Posiada certyfikaty CE, SGS i TUV.
Ostatnia aktualizacja: 5 czerwca 2026 r. Niniejszy przewodnik ma charakter ogólny i nie zastępuje oceny ryzyka dla konkretnego miejsca, przeprowadzonej przez wykwalifikowanego inżyniera ds. bezpieczeństwa, zgodnie z obowiązującymi normami ISO 10218 i ISO/TS 15066.