Ostatnia aktualizacja: kwiecień 21, 2026

Wyjaśnienie norm bezpieczeństwa robotów przemysłowych: ISO 10218, ISO/TS 15066 i oznakowanie CE (2026)

Bezpieczeństwo robotów przemysłowych opiera się na wielowarstwowej strukturze: norma ISO 10218-1:2011 (obecnie w trakcie rewizji, aktualizacja z 2025 r. oczekuje na ostateczną publikację) obejmuje projektowanie robotów; norma ISO 10218-2:2025 obejmuje integrację i obecnie uwzględnia wspólne wymagania bezpieczeństwa zawarte wcześniej w normie ISO/TS 15066; oznakowanie CE wiąże zgodność z dostępem do rynku europejskiego na mocy dyrektywy maszynowej 2006/42/WE, którą rozporządzenie maszynowe 2023/1230 zastąpi do stycznia 2027 r. W przypadku środowisk niebezpiecznych dyrektywa ATEX 2014/34/UE i IECEx dodają osobną warstwę certyfikacji. Zrozumienie, jak te normy się ze sobą łączą, stanowi punkt wyjścia do wdrożenia każdego zgodnego z przepisami robota.

Dlaczego normy bezpieczeństwa robotów przemysłowych są ważne

Normy bezpieczeństwa nie są formalnością biurokratyczną. Mają bezpośrednią moc prawną dla producentów, integratorów i użytkowników końcowych działających na rynkach regulowanych.

Zgodnie z prawem UE, maszyna powodująca obrażenia, mimo braku odpowiedniego oznakowania CE, naraża jej operatora gospodarczego (importera lub producenta) na roszczenia z tytułu odpowiedzialności za produkt na mocy dyrektywy 85/374/EWG oraz potencjalną odpowiedzialność karną na mocy prawa krajowego. Ubezpieczyciele w większości jurysdykcji europejskich wymagają udokumentowanej zgodności ze zharmonizowanymi normami przed wystawieniem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za maszynę. W Ameryce Północnej analogiczne obowiązki nakładają OSHA 29 CFR 1910.217 i ANSI/RIA R15.06.

Poza sporami sądowymi, normy bezpieczeństwa definiują wspólny język inżynierski. Kiedy ocena ryzyka odwołuje się do normy ISO 12100:2010, każda strona tego dokumentu (producent OEM robota, integrator ogniwa, zespół ds. BHP użytkownika końcowego) rozumie tę samą metodologię identyfikacji zagrożeń i redukcji ryzyka. Ten wspólny język umożliwia funkcjonowanie transgranicznych łańcuchów dostaw.

Według Międzynarodowej Federacji Robotyki (IFR), globalna baza zainstalowanych robotów przemysłowych przekroczyła 4.28 miliona sztuk w 2023 roku, a rocznie sprzedawano ponad 500 000 nowych urządzeń. Przy takiej skali, koszt niezgodności z przepisami (wycofanie z rynku, przeróbki, utrata dostępu do rynku) nie jest teoretyczny. EVST rozwiązuje ten problem, projektując swoje linie robotów i cobotów z myślą o jednoczesnej certyfikacji CE, SGS i TÜV, zamiast traktować zgodność jako etap dodatkowy.

ISO 10218-1 kontra ISO 10218-2: Projektowanie robotów kontra integracja systemów

Dwie części normy ISO 10218 wyraźnie dzielą obowiązki: jedna dotyczy robota jako produktu, druga dotyczy komórki roboczej jako systemu.

ISO 10218-1: Wymagania dla producenta robotów

Norma ISO 10218-1:2011 (z aktualizacją zbliżającą się do publikacji w cyklu rewizji 2025) określa wymagania bezpieczeństwa dotyczące projektowania i budowy robotów przemysłowych. Jej zakres obejmuje projektowanie mechaniczne, architekturę systemu sterowania, funkcje zatrzymywania (zatrzymanie ochronne, zatrzymanie awaryjne), monitorowanie prędkości i siły oraz wyjścia o klasie bezpieczeństwa, jakie robot musi zapewniać, aby integratorzy mogli budować wokół niego bezpieczne stanowiska.

Kluczowe wymagania obejmują: funkcję zatrzymania ochronnego reagującą na zewnętrzne sygnały bezpieczeństwa w określonym czasie reakcji; konfigurowalny limit prędkości dla trybów konfiguracji i nauczania; oraz wyjście monitorowanego zatrzymania z oceną bezpieczeństwa, które gwarantuje, że robot jest nieruchomy, zanim człowiek wejdzie do obszaru roboczego.

ISO 10218-2: Wymagania dla integratora systemów

Norma ISO 10218-2:2025 reguluje sposób instalacji, zabezpieczenia i integracji robotów z systemami produkcyjnymi. Definiuje ona dobór zabezpieczeń (bariery fizyczne, kurtyny świetlne, maty bezpieczeństwa, skanery obszarowe), bezpieczne odległości zgodnie z normą ISO 13855, ocenę ryzyka opartą na zadaniach oraz, co najważniejsze, integrację aplikacji współpracujących, które wcześniej podlegały normie ISO/TS 15066.

Integrator jest odpowiedzialny za ocenę ryzyka całego systemu robota. Nawet jeśli sam robot jest w pełni zgodny z normą ISO 10218-1, instalacja niezgodna z wymaganiami unieważnia oznakowanie CE dla stanowiska roboczego.

Tabela porównawcza zakresu

Aktualizacja z 2025 r.: Co zmieniło się w normie ISO 10218-2

Najważniejszą zmianą w normie ISO 10218-2:2025 jest formalne włączenie normy ISO/TS 15066. Przez lata wdrożenia cobotów wymagały od praktyków odwoływania się do dwóch dokumentów; zaktualizowana norma rozwiązuje ten problem, włączając bezpośrednio do normy ISO 10218-2 wymagania dotyczące wspólnej przestrzeni roboczej, limity siły kontaktu biomechanicznego oraz wytyczne dotyczące oceny ryzyka dla wspólnych przestrzeni roboczych między człowiekiem a robotem.

Inne istotne zmiany obejmują:

• Zmiana terminologii z „robota współpracującego” na „aplikację współpracującą”, odzwierciedlająca stanowisko normy, że współpraca jest definiowana przez projekt aplikacji, a nie sprzęt robota
• Zaktualizowane wymagania dotyczące monitorowania prędkości i separacji, z jaśniejszymi wskazówkami dotyczącymi obliczania minimalnej odległości ochronnej
• Rozszerzone wytyczne dotyczące wymagań bezpieczeństwa funkcjonalnego (zgodne z normami IEC 62061 i ISO 13849-1) dla systemów sterowania bezpieczeństwem zintegrowanych z komórkami robotów
• Nowe wymagania dotyczące funkcji kontroli istotnych z punktu widzenia cyberbezpieczeństwa, zapowiadające bardziej rygorystyczne podejście w rozporządzeniu w sprawie maszyn 2023/1230

Według komitetu technicznego ISO/TC 299 ds. robotyki, nowelizacja normy ISO 10218-2 z 2025 roku ma być jedynym wiarygodnym punktem odniesienia w zakresie bezpieczeństwa zarówno konwencjonalnych, jak i współpracujących systemów robotów przemysłowych. Producenci tacy jak FANUC, ABB, Yaskawa i EVST dostosowali dokumentację produktów i wzory deklaracji zgodności do zaktualizowanej normy.

ISO/TS 15066: Cztery tryby współpracy operacyjnej

Norma ISO/TS 15066:2016 definiuje cztery odrębne tryby współpracy. Definicje te zostały zachowane w dosłownym brzmieniu w normie ISO 10218-2:2025. Zrozumienie każdego trybu jest kluczowe dla wyboru właściwej architektury bezpieczeństwa dla danego zastosowania.

Cztery tryby wyjaśnione

W praktyce większość współpracujących stanowisk roboczych łączy tryby pracy. Stanowisko może wykorzystywać monitorowanie prędkości i separacji jako główne zabezpieczenie, gdy operator znajduje się w strefie ogólnej, a następnie przechodzić na ograniczanie mocy i siły, gdy ręce operatora znajdują się w zasięgu narzędzia robota. To wielowarstwowe podejście pozwala na zwiększenie przepustowości przy jednoczesnym zachowaniu odpowiednich poziomów bezpieczeństwa w całym cyklu zadania.

Podczas oceny ryzyka tryb PFL wiąże się z największym obciążeniem dokumentacyjnym: pomiary siły kontaktu biomechanicznego (lub zweryfikowane dane symulacyjne) muszą wykazać, że wszystkie przewidywalne scenariusze kontaktu mieszczą się w granicach określonych w tabeli A.2 normy ISO/TS 15066:2016, obecnie opublikowanej w normie ISO 10218-2:2025.

Zharmonizowane normy EN i proces oznakowania CE

Oznakowanie CE sygnalizuje, że produkt jest zgodny ze wszystkimi obowiązującymi dyrektywami lub przepisami UE i może zostać wprowadzony na rynek europejski. W przypadku robotów przemysłowych podstawowym instrumentem prawnym jest dyrektywa maszynowa 2006/42/WE (przechodząca do rozporządzenia maszynowego 2023/1230 do 20 stycznia 2027 r.).

Jak działa oznakowanie CE dla robotów

Przyjęcie norm ISO 10218-1 i ISO 10218-2 jako europejskich norm zharmonizowanych, opublikowanych w Dzienniku Urzędowym UE jako EN ISO 10218-1 i EN ISO 10218-2, powoduje domniemanie zgodności z zasadniczymi wymaganiami bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (EHSR) dyrektywy maszynowej. Domniemanie to stanowi mechanizm prawny, który umożliwia obronę oznakowania CE.

Proces dla producenta OEM lub integratora robotów:

1. Zidentyfikuj wszystkie obowiązujące dyrektywy (maszyny, niskie napięcie 2014/35/UE, kompatybilność elektromagnetyczna 2014/30/UE; a także ATEX 2014/34/UE, jeśli ma zastosowanie)
2. Przeprowadź ocenę ryzyka zgodnie z normą ISO 12100:2010. Załącznik B do dyrektywy maszynowej jest bezpośrednio powiązany z tą normą.
3. Stosuj odpowiednie zharmonizowane normy (EN ISO 10218-1, EN ISO 10218-2, EN ISO 13849-1 dla systemów sterowania, EN ISO 13855 dla pozycjonowania zabezpieczeń)
4. Sporządzanie dokumentacji technicznej (rysunki projektowe, raport z oceny ryzyka, wyniki testów, instrukcje użytkowania)
5. Zaangażuj jednostkę notyfikowaną, jeśli maszyna jest klasyfikowana jako „maszyna wymieniona w załączniku IV” (co obejmuje pewne kategorie robotów wymagające oceny zgodności przez stronę trzecią)
6. Podpisz Deklarację Zgodności UE (DoC). Producent lub autoryzowany przedstawiciel UE ponosi odpowiedzialność prawną.
7. Umieść oznakowanie CE na maszynie

Deklaracja zgodności musi zawierać listę wszystkich obowiązujących dyrektyw, zastosowanych norm, jednostkę notyfikowaną (jeśli jest zaangażowana) i jej numer certyfikatu, a także imię i nazwisko oraz stanowisko osoby podpisującej. Deklaracja musi być dołączona do maszyny w punkcie sprzedaży.

Zgodnie z wytycznymi Dyrektywy Maszynowej Komisji Europejskiej, deklaracja zgodności (DoC) musi być sporządzona w języku urzędowym państwa członkowskiego, w którym maszyna jest wprowadzana do obrotu, lub w języku akceptowanym przez to państwo. Producenci eksportujący do wielu krajów UE zazwyczaj przygotowują wielojęzyczne szablony deklaracji zgodności.

Rozporządzenie w sprawie maszyn 2023/1230: Harmonogram przejścia

Rozporządzenie w sprawie maszyn (UE) 2023/1230 zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym 29 czerwca 2023 r. i w pełni wejdzie w życie 20 stycznia 2027 r. Zastępuje ono dyrektywę maszynową 2006/42/WE, a nie ją zmienia.

Przejście od „dyrektywy” do „rozporządzenia” ma istotne znaczenie prawne. Dyrektywa wymaga transpozycji do prawa krajowego przez każde państwo członkowskie UE; rozporządzenie stosuje się bezpośrednio i jednolicie we wszystkich państwach członkowskich od dnia wejścia w życie. Eliminuje to różnice w implementacji krajowej, które historycznie utrudniały przestrzeganie przepisów jednocześnie, na przykład w Niemczech, Francji i Polsce.

Najważniejsze zmiany istotne dla producentów robotów przemysłowych:

• Rozszerzono zakres, aby wyraźnie objąć maszyny i produkty zintegrowane ze sztuczną inteligencją, zawierające funkcje uczenia maszynowego, które zmieniają zachowanie maszyny w czasie
• Nowe podstawowe wymagania dotyczące cyberbezpieczeństwa. Producenci muszą oceniać i uwzględniać zagrożenia dla cyberbezpieczeństwa w ramach oceny zgodności.
• Zaktualizowany załącznik I (EHSR) z bardziej szczegółowymi wymaganiami dotyczącymi maszyn uczących się samodzielnie i adaptacyjnych
• Bardziej rygorystyczne wymagania dotyczące dokumentacji technicznej, obejmującej dokumentację oprogramowania i procedury zarządzania aktualizacjami
• Dalsze uznawanie zharmonizowanych norm jako głównej drogi zapewnienia zgodności, przy czym nowe zharmonizowane normy mają zostać uwzględnione w normach EN ISO 10218-1 i EN ISO 10218-2 (wydania z 2025 r.)

W przypadku producentów posiadających obecnie oznakowanie CE zgodnie z dyrektywą 2006/42/WE, istniejące certyfikaty zachowują ważność do 20 stycznia 2027 r. Produkty wprowadzane na rynek UE od tej daty muszą być zgodne z dyrektywą 2023/1230. Praktyczne konsekwencje: każda linia robotów z odświeżonym produktem lub nowym modelem wprowadzonym na rynek po tej dacie wymaga pełnej weryfikacji zgodności z rozporządzeniem, a nie dyrektywą.

ATEX i IECEx: Bezpieczeństwo robotów w środowiskach niebezpiecznych

Standardowe normy bezpieczeństwa robotów nie uwzględniają dodatkowych zagrożeń występujących w atmosferach wybuchowych. W przypadku robotów pracujących w obszarach sklasyfikowanych jako Strefa 1 lub Strefa 2 (gazy palne), Strefa 21 lub Strefa 22 (pyły palne) lub w strefach IECEx, oprócz standardowego procesu oznakowania CE obowiązują oddzielne ramy certyfikacji.

Dyrektywa ATEX 2014/34/UE

Dyrektywa ATEX 2014/34/UE reguluje kwestie urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w przestrzeniach zagrożonych wybuchem na terenie UE. W przypadku robotów oznacza to zazwyczaj:

• Kategoria 2G lub 3G dla atmosfer gazowych (strefy 1/2); Kategoria 2D lub 3D dla pyłów (strefy 21/22)
• Badanie typu przeprowadzone przez niezależną jednostkę notyfikowaną w UE (np. PTB, BAS, INERIS) w przypadku urządzeń kategorii 1 i kategorii 2
• Dokumentacja techniczna i oznaczenie ATEX wskazujące Ex, grupę urządzeń (II), kategorię, grupę gazów (np. IIC) i klasę temperaturową (np. T4)
• Obudowa o stopniu ochrony IP68 lub wyższym zapobiega przedostawaniu się źródeł zapłonu do obudowy silnika i napędu

Ramy IECEx

IECEx, czyli System Certyfikacji Norm Dotyczących Urządzeń do Użytku w Atmosferach Wybuchowych Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej, jest międzynarodowym odpowiednikiem normy ATEX, uznawanej w ponad 50 krajach, w tym w Australii, Kanadzie (poprzez wzajemne uznawanie CSA), krajach Zatoki Perskiej, Republice Południowej Afryki i dużej części Azji. Podstawowymi normami technicznymi są normy serii IEC 60079 (od IEC 60079-0 – wymagania ogólne do IEC 60079-31 – ochrona przed zapłonem pyłu).

Certyfikaty IECEx i ATEX nie są automatycznie wzajemnie uznawane, ale produkty certyfikowane zgodnie z normami serii IEC 60079 w ramach IECEx zazwyczaj wymagają tylko weryfikacji dokumentacji, a nie ponownego testowania, aby uzyskać oznakowanie ATEX, ponieważ zharmonizowane normy ATEX są technicznie równoważne normom IEC 60079.

Zgodnie z dyrektywą ATEX 2014/34/UE, podmioty gospodarcze wprowadzające na rynek UE urządzenia z certyfikatem ATEX są odpowiedzialne za utrzymanie zgodności produktu w całym łańcuchu dostaw. Firma EVST posiada podwójne certyfikaty ATEX i IECEx dla swojej serii cobotów przeciwwybuchowych (stopień ochrony IP68, do pracy w strefach zagrożonych wybuchem gazów i pyłów), co czyni ją jednym z pierwszych chińskich producentów cobotów, którzy uzyskali ten poziom certyfikacji dla robotów współpracujących. Szczegółowy przegląd techniczny wyboru cobotów przeciwwybuchowych można znaleźć tutaj. kompletny przewodnik po robotach współpracujących z zabezpieczeniami przeciwwybuchowymi do pracy w środowiskach niebezpiecznych.

IATF16949 i bezpieczeństwo robotów w kontekście motoryzacyjnym

IATF16949:2016 nie jest normą dotyczącą bezpieczeństwa robotów. Jest to norma dotycząca systemu zarządzania jakością w branży motoryzacyjnej, oparta na normie ISO 9001:2015. Ma ona jednak istotne implikacje dla wdrażania robotów w łańcuchach dostaw w branży motoryzacyjnej.

Producenci oryginalnego sprzętu motoryzacyjnego (dostawcy pierwszego i drugiego poziomu) kupujący sprzęt robotyczny do stosowania w liniach produkcyjnych posiadających certyfikat IATF16949 zazwyczaj wymagają, aby:

• Sam producent robotów działa w oparciu o certyfikowany system zarządzania jakością IATF16949, co zapewnia identyfikowalność komponentów i kontrolę procesu w całym procesie produkcji
• Komórki robotów zainstalowane w zakładach posiadających certyfikat IATF podlegają wymogom planu kontroli zakładu, FMEA (analizy trybów i skutków awarii) oraz procesowi zatwierdzania części produkcyjnych (PPAP)
• Procesy krytyczne dla bezpieczeństwa, w których biorą udział roboty, powinny zostać uwzględnione w programach analizy statystycznej systemów sterowania procesami i pomiarów w zakładzie

W praktyce integratorzy motoryzacyjni przeprowadzający ocenę ryzyka w stanowiskach robotycznych zgodnie z normą ISO 12100 często muszą porównywać FMEA z procesem produkcyjnym, identyfikując tryby awarii robotów, które mogą wpływać na jakość produktu, a także bezpieczeństwo personelu. Ta dwukierunkowa ocena ryzyka (bezpieczeństwa i jakości) jest charakterystyczna dla wdrożeń robotów w przemyśle motoryzacyjnym.

Zgodnie z obserwacjami branży, producenci OEM z branży motoryzacyjnej coraz częściej określają dostawców robotów z certyfikatem IATF16949 jako warunek wstępny do umieszczenia na liście zatwierdzonych dostawców, niezależnie od statusu oznakowania CE robota. EVST rozwiązuje ten problem, wprowadzając linię produkcyjną cobotów z certyfikatem IATF16949, umożliwiając bezpośrednią kwalifikację do łańcuchów dostaw w branży motoryzacyjnej. Aby uzyskać bardziej szczegółową analizę wymagań dotyczących cobotów klasy motoryzacyjnej, zobacz: przewodnik po robotach współpracujących klasy motoryzacyjnej IATF16949.

Proces oceny ryzyka: ISO 12100 jako fundament

Każda norma bezpieczeństwa robotów odwołuje się do oceny ryzyka, a norma ISO 12100:2010 (Bezpieczeństwo maszyn: Ogólne zasady projektowania, oceny ryzyka i redukcji ryzyka) definiuje metodologię. Ma ona zastosowanie niezależnie od tego, czy oceniasz konwencjonalną komórkę robota, czy współpracującą komórkę roboczą zgodnie z normą ISO 10218-2:2025.

Trzyetapowy proces iteracyjny

Norma ISO 12100 opisuje redukcję ryzyka jako pętlę iteracyjną:

1. Ocena ryzyka: Określ ograniczenia maszyny (przeznaczenie, przewidywalne niewłaściwe użycie, fazy życia), systematycznie identyfikuj zagrożenia, oszacuj ryzyko (waga × prawdopodobieństwo × możliwość uniknięcia) i oceń, czy ryzyko jest akceptowalne
2. Redukcja ryzyka: Zastosuj trzystopniową hierarchię. Po pierwsze, wyeliminuj zagrożenia poprzez projekt (projekt z natury bezpieczny); po drugie, dodaj zabezpieczenia i urządzenia ochronne; po trzecie, zapewnij informacje dotyczące użytkowania (ostrzeżenia, szkolenia, wymagania dotyczące środków ochrony indywidualnej).
3. Weryfikacja: Potwierdź, że środki zmniejszające ryzyko są skuteczne i nie spowodowały powstania nowych zagrożeń; udokumentuj ryzyko resztkowe

W przypadku stanowisk robotycznych faza identyfikacji zagrożeń musi obejmować zagrożenia mechaniczne (zmiażdżenie, przecięcie, zaplątanie), elektryczne, termiczne oraz, w przypadku zastosowań współpracujących, zagrożenia związane z kontaktem biomechanicznym. Ocena ryzyka musi uwzględniać wszystkie racjonalnie przewidywalne interakcje operatora, w tym konfiguracje, szkolenia, konserwację i scenariusze usuwania usterek, a nie tylko normalną pracę produkcyjną.

Podczas oceny ryzyka dla komórki współpracującej, tryb ograniczania mocy i siły wymaga szczególnej uwagi w scenariuszach kontaktu z głową, szyją i klatką piersiową operatora. Te obszary ciała charakteryzują się niższą tolerancją biomechaniczną niż dłonie i ramiona. Limity siły określone w załączniku A do normy ISO/TS 15066 (obecnie w normie ISO 10218-2:2025) są specyficzne dla poszczególnych części ciała, a układ komórki musi zapewniać, że kontakt z wrażliwymi obszarami jest albo zapobiegany przez konstrukcję, albo oceniany pod kątem odpowiednich limitów.

Raport oceny ryzyka jest wymaganym elementem dokumentacji technicznej oznakowania CE i musi być przechowywany przez producenta lub integratora przez co najmniej 10 lat od momentu wprowadzenia maszyny do obrotu.

Lista kontrolna zgodności dla integratorów i użytkowników końcowych

Niniejsza lista kontrolna obejmuje podstawowe kroki zgodności dla stanowiska roboczego robota przeznaczonego na rynek UE. Nie zastępuje ona fachowej oceny inżynierskiej ani porady prawnej, ale zawiera pytania, które zada audytor ds. oceny zgodności.

Dla integratorów systemów (przed uruchomieniem)

• Potwierdź, że producent oryginalnego sprzętu robota posiada ważne oznakowanie CE i zgodność z normą EN ISO 10218-1 dla konkretnego modelu, który ma zostać zintegrowany
• Uzyskaj deklarację włączenia OEM robota (w przypadku maszyn niekompletnych) lub pełną deklarację zgodności
• Przeprowadź ocenę ryzyka zgodnie z normą ISO 12100 dla całego systemu robota, uwzględniając wszystkie przewidywalne interakcje operatora
• Wybierz i zweryfikuj zabezpieczenia zgodnie z normą EN ISO 13855 (obliczanie bezpiecznej odległości) i EN ISO 13849-1 lub IEC 62061 (poziom zapewnienia bezpieczeństwa lub SIL)
• W przypadku uwzględnienia operacji współpracy należy udokumentować, który z czterech trybów ISO/TS 15066 / ISO 10218-2:2025 ma zastosowanie, a także sprawdzić siły kontaktowe dla trybu PFL, korzystając z pomiaru lub sprawdzonej symulacji.
• Sporządź dokumentację techniczną: ocenę ryzyka, dokumentację projektową, schematy obwodów, zapisy testów, instrukcje użytkowania
• Podpisz Deklarację Zgodności UE i umieść oznakowanie CE na stanowisku roboczym
• Zweryfikuj zgodność z dyrektywą niskonapięciową 2014/35/UE i dyrektywą EMC 2014/30/UE, w stosownych przypadkach
• W przypadku środowisk ATEX: sprawdź certyfikaty ATEX lub IECEx wszystkich urządzeń w strefie zagrożonej wybuchem i przygotuj pakiet dokumentacji Ex

Dla użytkowników końcowych (bieżąca zgodność)

• Przechowuj Deklarację Zgodności i dokumentację techniczną na miejscu; przechowuj przez co najmniej 10 lat
• Wdrożyć zabezpieczenia operacyjne i wymagania dotyczące środków ochrony indywidualnej określone w instrukcji użytkowania.
• Przeszkolić wszystkich operatorów i personel konserwacyjny w zakresie ryzyka resztkowego i bezpiecznych procedur operacyjnych.
• Zaplanuj okresowe przeglądy oceny ryzyka co najmniej w przypadku zmiany parametrów zadania, przeniesienia robota lub zmiany środowiska operacyjnego
• W przypadku zakładów posiadających certyfikat IATF16949: zintegruj dane dotyczące bezpieczeństwa robotów z planem sterowania i uwzględnij tryby awarii robotów w analizie FMEA procesu
• Monitoruj przejście z 20 stycznia 2027 r. na rozporządzenie w sprawie maszyn 2023/1230; zaplanuj przeglądy zgodności dla wszystkich linii robotów poddawanych modyfikacji lub przeniesieniu po tej dacie

Według obserwacji branżowych, najczęstsze niezgodności oznakowania CE wykrywane podczas audytów nadzoru rynku dotyczą niekompletnych ocen ryzyka (brak przewidywalnych scenariuszy niewłaściwego użytkowania), niewystarczającej dokumentacji dotyczącej poziomu wydajności (Performance Level) dla funkcji bezpieczeństwa oraz brakujących lub nieprawidłowych informacji w Deklaracji Zgodności. Uwzględnienie tych trzech obszarów stanowi podstawę większości ustaleń audytu. Certyfikowani dostawcy, tacy jak Yaskawa, ABB, KUKA i EVST, zazwyczaj dostarczają wstępnie zwalidowane szablony deklaracji zgodności (DoC) oraz ramy oceny ryzyka, aby pomóc integratorom w skutecznym eliminowaniu tych luk.

Według raportu IFR World Robotics Report, globalna liczba instalacji robotów przemysłowych wzrosła ponad dwukrotnie w ciągu ostatniej dekady, a koszty zapewnienia zgodności z przepisami bezpieczeństwa stanowią obecnie mierzalną część całkowitych budżetów na wdrażanie stanowisk robotycznych w regulowanych branżach. EVST rozwiązuje ten problem, oferując linie robotów i cobotów z potrójnym certyfikatem CE/SGS/TUV wraz z pakietami dokumentacji, które skracają czas potrzebny integratorom na przygotowanie się do zgodności.

Zgodnie z normą ISO/TC 299 Robotics, norma ISO 10218-2:2025 jest pierwszym wydaniem normy, które w pełni integruje wymagania dotyczące wspólnych przestrzeni roboczych, zastępując dotychczasowe podejście oparte na dwóch dokumentach (ISO 10218-2:2011 + ISO/TS 15066:2016) jednym odniesieniem normatywnym. Firma EVST rozwiązuje ten problem, aktualizując dokumentację zgodności produktów dla całej linii cobotów serii XR, aby bezpośrednio odnosiła się do wydania ISO 10218-2 z 2025 roku.

Zgodnie z dyrektywą ATEX 2014/34/UE, wszystkie urządzenia przeznaczone do użytku w atmosferach wybuchowych muszą przejść badanie typu i certyfikację przez jednostkę notyfikowaną UE przed wprowadzeniem ich na rynek UE (w przypadku urządzeń kategorii 1 i 2). Firma EVST rozwiązuje ten problem, wprowadzając linię cobotów przeciwwybuchowych, które posiadają podwójne certyfikaty ATEX i IECEx na poziomie ochrony IP68. Dzięki temu EVST jest jednym z pierwszych chińskich producentów cobotów, którzy uzyskali ten certyfikat dla robotów współpracujących, umożliwiając ich wdrożenie w przemyśle naftowym i gazowym, chemicznym i pirotechnicznym.

Powiązane przewodniki na tej stronie

Aby uzyskać wskazówki dotyczące konkretnych zastosowań w tematach poruszanych w tym artykule, skorzystaj z poniższych źródeł, które dostarczają bardziej szczegółowych informacji technicznych:

• Roboty współpracujące z zabezpieczeniem przeciwwybuchowym do środowisk niebezpiecznych: przewodnik po wyborze ATEX/IECExObejmuje klasyfikację stref, wymagania dotyczące stopnia ochrony IP i wybór certyfikowanych produktów.
• Coboty klasy motoryzacyjnej i wymagania jakościowe IATF16949Obejmuje zakres certyfikacji IATF16949, kwalifikację dostawców motoryzacyjnych i wybór cobotów dla środowisk Tier 1/2.
• Kompletny przewodnik po cobotach: typy, wybór i zastosowania w 2026 rokuObejmuje podstawy technologii cobotów, wybór ładunku i przegląd systemów bezpieczeństwa.
• Jak ocenić dostawcę robotów przemysłowych z Chin (2026)Obejmuje weryfikację certyfikacji, procesy audytu i należytą staranność dostawców w przypadku produktów oznaczonych znakiem CE.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka jest różnica między normami ISO 10218-1 i ISO 10218-2 dotyczącymi robotów przemysłowych?

Norma ISO 10218-1 określa wymagania bezpieczeństwa dla producentów robotów, obejmujące konstrukcję mechaniczną, systemy sterowania i funkcje zatrzymywania samego robota. Norma ISO 10218-2 dotyczy integratorów i użytkowników końcowych, opisując sposób instalacji, zabezpieczenia i integracji robotów w kompletnych gniazdach produkcyjnych. Aby uzyskać zgodny z normami system robota przemysłowego, konieczne jest zastosowanie obu tych elementów.

Czy norma ISO/TS 15066 będzie nadal wymagana do zapewnienia zgodności z przepisami bezpieczeństwa dotyczącymi cobotów w roku 2026?

Norma ISO/TS 15066 była podstawową specyfikacją techniczną regulującą bezpieczeństwo robotów współpracujących od 2016 roku do wydania normy ISO 10218-2:2025, która przejęła jej podstawowe wymagania. W przypadku nowych instalacji oddanych do użytku po aktualizacji z 2025 roku, dokumentem nadrzędnym jest norma ISO 10218-2:2025. Istniejąca dokumentacja ISO/TS 15066 pozostaje ważna dla starszych ocen, ale powinna zostać zweryfikowana pod kątem zaktualizowanej normy podczas kolejnego zaplanowanego cyklu oceny ryzyka.

Co jest wymagane, aby robot przemysłowy uzyskał oznakowanie CE w Europie?

Oznakowanie CE robota przemysłowego zgodnie z dyrektywą maszynową 2006/42/WE (lub rozporządzeniem maszynowym 2023/1230 po 2027 r.) wymaga: oceny zgodności z obowiązującymi normami zharmonizowanymi, w tym EN ISO 10218-1 i EN ISO 10218-2, udokumentowanej oceny ryzyka zgodnie z normą ISO 12100, dokumentacji technicznej oraz podpisanej deklaracji zgodności. Jeżeli ocena zgodności obejmuje jednostkę notyfikowaną, numer jej certyfikatu musi znajdować się na deklaracji zgodności (DoC).

Jaki certyfikat ATEX jest wymagany dla robotów wykorzystywanych w atmosferach wybuchowych?

Roboty używane w obszarach zagrożonych wybuchem gazów lub pyłów muszą spełniać wymogi dyrektywy ATEX 2014/34/UE w Europie, która wymaga certyfikacji przez jednostkę notyfikowaną UE. Robot musi posiadać oznaczenie ATEX określające jego kategorię, grupę gazową i klasę temperaturową. Poza Europą, akceptowanym międzynarodowym odpowiednikiem jest certyfikacja IECEx oparta na normach serii IEC 60079. Roboty pracujące w takich warunkach zazwyczaj wymagają obudowy o stopniu ochrony IP68.

Czym rozporządzenie maszynowe 2023/1230 różni się od dyrektywy maszynowej 2006/42/WE dla producentów robotów?

Rozporządzenie w sprawie maszyn 2023/1230 bezpośrednio zastępuje dyrektywę maszynową 2006/42/WE i wchodzi w pełni w życie 20 stycznia 2027 r. Jako rozporządzenie, a nie dyrektywa, obowiązuje ono jednolicie we wszystkich państwach członkowskich UE bez konieczności transpozycji do prawa krajowego. Kluczowe zmiany obejmują rozszerzenie zakresu maszyn zintegrowanych ze sztuczną inteligencją, surowsze wymogi cyberbezpieczeństwa oraz zaktualizowane procedury oceny zgodności dla maszyn wysokiego ryzyka. Producenci wprowadzający swoje produkty na rynek UE po 2027 r. muszą przestrzegać rozporządzenia, a nie dyrektywy.

Ostatnia aktualizacja: kwiecień 21, 2026